Plav

Osnovni podaci

Položaj

Plav leži između prokletijskih vijenaca, gornjeg Lima i Pećke Bistrice, s Beranama na sjeveru, Andrijevicom na sjeverozapadu, Gusinjem na jugozapadu, Albanijom na jugu i jugoistoku i Kosovom na istoku. Grad je na sjeveroistoku Plavsko-gusinjske kotline, najdubljeg i najvećeg ledničkog oblika Prokletija, duge oko 25 km i široke oko 5 km, koja se pruža od sjevera ka jugu. Opština ima 14 naselja, s Plavom kao glavnim i Murinom kao sekundarnim centrom.

Šta vidjeti

U gradu i oko njega stoji pet znamenitosti:

• Manastir Svete Trojice u Brezojevicama, 13. vijek.
• Redžepagića kula, 15. vijek, u Ribarima, 0,8 km putem od centra.
• Stara džamija, takođe 15. vijek, oko 200 m od kule u Ribarima.
• Sultanija džamija.
• Botanička bašta Velemun.

Iz grada se pogled pruža na Plavsko jezero, Visitor i Prokletije. Plavsko jezero, najveće glacijalno jezero u Crnoj Gori s 1,99 km², leži neposredno ispod grada.

Planinarenje i nacionalni park

Plav je miran grad u kojem počinje većina tura po Prokletijama. Planinarska sezona traje od juna do kraja oktobra, snijeg je moguć i ljeti, a za visoke rute treba licencirani vodič. Nacionalni park Prokletije, proglašen 2009. i smješten na teritoriji opština Plav i Gusinje, obuhvata planine iznad kotline; ulaz je 3 € po osobi dnevno, besplatno za mlađe od 15 godina, a vodič parka košta 40 € za 4 sata ili 80 € za 8.

Šetnja s plavske strane vodi do Hridskog jezera, glacijalnog jezera na 1.970 m unutar specijalnog rezervata prirode: 3,1 km linearne staze, kategorija laka, oko sat vremena. Dionica od Babinog polja do jezera ubraja se među lake šetnje u parku; Babino polje je 12,8 km, oko 23 minuta automobilom od Plava. Tri od pet biciklističkih ruta parka počinju u Plavu i vraćaju se u njega: preko Kofiljače, preko Memine planine i preko Hridskog jezera; svih pet zajedno ima 141 km. Dolina Grebaje iznad Gusinja, najposjećeniji dio parka i glavno polazište za planinarenje i alpinizam, udaljena je 19,6 km. Staza Vrhovi Balkana ima svoju stranicu.

Ribolov i zima

Plavska ribolovna zona obuhvata Ljuču, Plavsko jezero i prva 4 km Lima, s lipljenom, potočnom pastrmkom, mladicom, jezerskom pastrmkom, štukom, klenom i skobaljem. Ribolov na Plavskom jezeru zabranjen je od 1. oktobra do 1. aprila, a za mladicu i štuku u svim vodama traje lovostaj do 1. aprila 2029. Zima donosi hodanje na krpljama stazom Osmica kod grada i skijanje po otvorenom terenu; Plav nema ski-centar sa žičarama.

Događaji

U plavskom kalendaru su Limska regata, Dani borovnice, Dani behara i biciklističke trke; datumi se određuju svake godine.

Gusinje i Ali-pašini izvori

Gusinje, 13,5 km i oko 20 minuta jugozapadno putem R-9, drugi je grad kotline i ponovo samostalna opština od februara 2014, vraćena poslije konsultativnog referenduma; ukinuta je bila 1953. Naselje je 2023. imalo 1.877 stanovnika, a opština 3.933, na 157 km². Znamenitosti su mu Vezirova džamija (17. vijek), pravoslavna crkva Svetog Đorđa i, u Dolji, 1 km od grada, katolička crkva Svetog Antona. Ljetnja manifestacija Gusinjsko ljeto 2025. trajala je od 13. jula do 5. avgusta.

Ali-pašini izvori pripadaju opštini Gusinje, ne Plavu: grupa kraških vrela na 925 m u podnožju Vezirove brade, koja se opisuje kao najveće stalno kraško vrelo u Crnoj Gori. Voda je veoma hladna, protok je najjači u proljeće, a otiče u Vruju, koja se spaja s Ljučom i stiže do Plavskog jezera. Od Gusinja je 2,2 km putem, oko 4 minuta; od Plava 15,4 km, oko 25 minuta. Narodno vjerovanje kaže da voda čuva mladost i da brakovi sklopljeni ovdje traju; zavjeti se često daju na izvorima, jednom je bilo 30 vjenčanja u jednom danu, a krajem avgusta ovdje se okupljaju hiljade ljudi. U blizini su i druga vrela, Savino oko, Bajrovića vrelo i Dragija, kao i vodopad Skakavica od 15 m na ulazu u kanjon Grlje. Dolina Grebaje je 7,2 km od Gusinja.

Gdje odsjesti

Privatni pansioni i sezonski eko-katuni uglavnom su u dolini Grebaje, gdje su i dva od tri planinarska doma u parku, Branko Kotlajić i Karanfil; treći, Hrid, nalazi se na Babinom polju. Kampovanje u nacionalnom parku dozvoljeno je samo na označenim plaćenim mjestima: 3 € dnevno za mjesto za šator, 20 € za opremljeno mjesto.

Kako doći

Prilaz je put M-9 od Kolašina preko Andrijevice do Murina, pa dalje do Plava; R-9 nastavlja od Murina do Gusinja. Od Podgorice je 131 km, oko 2 h 30 min, auto-putem Smokovac-Mateševo pa preko Kolašina i Andrijevice. Berane su 41 km, Andrijevica 25 km, a Gusinje 13,5 km. Željeznica u Bijelom Polju udaljena je 73 km, a Luka Bar 232 km. Vremena vožnje ne uzimaju u obzir radove, snijeg ni gužve na granici.

U blizini

• Plavsko jezero, neposredno ispod grada.
• Hridsko jezero: Babino polje, odakle počinje laka šetnja, udaljeno je 12,8 km, oko 23 minuta automobilom.
• Gusinje, 13,5 km, oko 20 minuta; Ali-pašini izvori, 15,4 km, oko 25 minuta.
• Dolina Grebaje, 19,6 km, oko 35 minuta.
• Nacionalni park Prokletije i masiv Prokletija iznad kotline; Visitor sa sjeverne strane.
• Andrijevica, 25 km, oko 35 minuta; Berane, 41 km, oko 55 minuta; Kolašin, 73 km, oko 1 h 30 min.

Kada doći

Posjete parku traju od maja do oktobra, s avgustom kao najprometnijim mjesecom. Planinarska sezona traje od juna do kraja oktobra, uz mogući snijeg ljeti; ribolovna sezona počinje između 1. aprila i 15. maja, zavisno od otapanja snijega.

Pitanja

Plav ili Gusinje kao baza?

U Plavu počinje većina tura i odatle se kreće na Hridsko jezero i biciklističke rute parka; Gusinje je 13,5 km dalje i bliže Ali-pašinim izvorima (2,2 km) i dolini Grebaje (7,2 km).

Koliko traje vožnja iz Podgorice?

131 km, oko 2 h 30 min, auto-putem do Mateševa, pa preko Kolašina, Andrijevice i Murina.

Koliko je Plav udaljen od aerodroma Podgorica?

141 km putem, oko 2 h 45 min, preko Kolašina i Andrijevice.