Zeta

Kako doći i kretanje

Avionom. Aerodrom Podgorica (TGD) nalazi se na Aerodromskom putu u Golubovcima, 6,6 km od zgrade opštine. Autobusi BTC Zeta, MS Tours i Zejdin voze od terminala do autobuske stanice u Podgorici, Zejdin i do Ulcinja; aerodrom opslužuju Zeta Taxi i Vuk BG Taxi, a parking i cijene su u vodiču za aerodrom.

Vozom. Stanica Golubovci i stajališta Aerodrom, Zeta, Morača i Vranjina nalaze se na barskoj pruzi, kojom saobraćaju lokalni vozovi između Podgorice i Bara; stajališta Zeta i Vranjina su u parku ili uz njega. Koji voz gdje staje provjerite u redu vožnje ŽPCG-a, a cijene u vodiču za voz. Zvaničan izvor ne objavljuje redovnu autobusku liniju Podgorica-Golubovci; međugradsku mrežu objašnjava vodič autobusi.

Automobilom. Kroz opštinu prolaze Jadranska magistrala i put Podgorica-Bar. Udaljenosti se računaju od zgrade opštine u Anovima, putem bez gužvi.

Skadarsko jezero: Vranjina i Plavnica

Vranjina, ostrvsko selo od 129 stanovnika povezano s kopnom mostom, sjedište je Nacionalnog parka Skadarsko jezero: u upravnoj zgradi su glavni centar za posjetioce sa suvenirnicom i izložba na otvorenom, a tu se prodaju i ulaznice za park. Tu se iznajmljuju električni bicikli, kajaci i čamci, a licencirani brodovi kreću na krstarenja jezerom s pristana u Vranjini i Plavnici, kao i iz Virpazara i Rijeke Crnojevića; obala uz samo selo, ispod nasipa puta i pruge, prima samo male čunove. Takse su na stranici parka, a operateri na stranici ture brodom. Vranjina je jedan od pet vidikovaca parka, navedenih na stranici vidikovci na Skadarskom jezeru, a u blizini se uređuje edukativna staza „Šuma na vodi“.

Manastir Vranjina zaštićen je kao kulturno dobro od 1949, a staro naselje od 1979; centar za posjetioce udaljen je 11,1 km, oko 12 minuta od zgrade opštine. Plavnica, 6,6 km dalje, na području Berislavaca, ima ozidani pristan dug 56 m sa zamuljenim prilaznim kanalom od 1 km, a oko njega su izrasli privatni smještaj i restorani.

Preko vode, u opštini Cetinje, nalaze se tvrđava Lesendro na ostrvcu kod Vranjine (zaštićena 1949), tvrđava Žabljak Crnojevića (1948) i manastir Kom (1949); brodske ture pristaju kod Žabljaka Crnojevića.

Tvrđave i stare crkve

Balšin grad na Ponarskoj gori iznad Ponara zaštićen je od 4. avgusta 1950. Predanje ga vezuje za dinastiju Balšića; brdo je korišćeno od praistorije preko ilirsko-helenističkog do rimskog doba, mala trapezasta utvrda s okruglim kulama je srednjovjekovna i osmanska, a lokalitet nije arheološki istraživan. S njega se pogled pruža preko Skadarskog jezera, Žabljaka Crnojevića i Vranjine do Lovćena, Rumije i Prokletija. Od 1950. zaštićeni su i tvrđava Oblun i crkva Svete Trojice u Vukovcima, crkva Svetog Đorđa u Srpskoj i četiri arheološka lokaliteta u Matagužima (Trepezulje, Kremenjača, Mliništa i Viganj); lokalitet Mljace u Matagužima uslijedio je 1960, a nekropola Velje ledine u Gostilju 1956. Ni za jedan od njih nijesu objavljeni radno vrijeme, oznake ni pravila pristupa.

Praktične informacije

• Opština: Glavna gradska ulica 89, Anovi, 81304 Golubovci, +382 20 873 290. Turistička organizacija (zeta.travel) ne objavljuje kancelariju ni telefon.
• Pošta: 81304 Golubovci, Anovi 89/2, 07:00-20:00; šalter u marketu Voli u Mahali, 08:00-21:00.
• Zdravstvo: objekat Golubovci Doma zdravlja Glavnog grada (kol centar 19816), jedinica hitne pomoći za Zetu (124) i tri apoteke; bolnice su u Podgorici (bolnice).
• Novac i struja: filijala CKB i bankomati u Mahali i na aerodromu; punjač za električna vozila nije evidentiran; za nestanke struje dispečer CEDIS-a, 020 622 773 (vidi struja, voda i vazduh).
• Smještaj: kampovi Auto Camp Vranjina, River Camp Morača i Autocamp Campus (Goričani) te privatni smještaj uz jezero na Vranjini i Plavnici.

Istorija ukratko

Basen jezera i Donja Zeta ušli su u rimske provincije od 9. godine n. e., na području Duklje, osnovane početkom 1. vijeka. Plavnica se pominje oko 1222, a Gostilj 1233; 1445. Mataguži su prvi na spisku katuna Gornje Zete čiji su predstavnici činili Zetski zbor, a početkom 17. vijeka mletački činovnik Marijan Bolica izbrojao je u Gostilju 70 kuća i 200 vojnika. Područje je pripalo Crnoj Gori poslije Berlinskog kongresa, uz razgraničenje završeno 1883; od 1903. do 1910. Golubovci su bili sjedište Zetske kapetanije, a poslije Prvog balkanskog rata obrazovane su seoske opštine Golubovci, Mahala, Bijelo Polje i Berislavci. Uslijedili su pruga do Bara (1959), Jadranska magistrala (1963), aerodrom, predajnik Radio Crne Gore i poljoprivredno dobro „13. jul“, a period od 1950. do 1980. bio je vrijeme najvećeg rasta. Po zakonu iz 2011. Golubovci su bili gradska opština u okviru Glavnog grada, a 2022. područje je postalo Opština Zeta, s 22 naselja na 152 km², površini koja je privremena dok se ne završi razgraničenje s Podgoricom.

Kada doći

Ravnica ima klimu pod uticajem Mediterana: srednja dnevna temperatura viša je od 0 °C više od 320 dana godišnje, a od 15 °C oko 180 dana, dok u julu i avgustu temperature mogu preći 40 °C; kišnih dana ima oko 115 godišnje. Na jezeru čamci i kajaci rade u proljeće i ljeto; najviše vrsta ptica ima od aprila do juna, a najveća jata zimi. U jesen je na Trgu Anovi u Golubovcima održan Dan zetskih kolača i priganica, uz patišpanj i tezge domaćih proizvoda, rukotvorina, cvijeća i meda, u organizaciji opštine i njenog centra za kulturu. Vranjina i Plavnica su među izletima iz Podgorice.

Pitanja

Da li je Aerodrom Podgorica u Golubovcima?

Jeste: adresa je Aerodromski put, Golubovci, u opštini Zeta, 6,6 km od zgrade opštine.

Koji je poštanski broj Golubovaca?

81304.

Da li su Golubovci isto što i Zeta?

Golubovci, s 2.521 stanovnikom 2023, najveće su naselje i poštansko mjesto Opštine Zeta; sjedište opštine su Anovi, a Mahala (2.410), Mojanovići i Mataguži su ostala velika sela.

Koliko su Golubovci udaljeni od Podgorice?

Oko 15 km: 14,7 km putem od Podgorice do zgrade opštine u Anovima, oko 21 minut.

Ima li voza do Golubovaca?

Ima: Golubovci imaju stanicu na barskoj pruzi, a lokalni vozovi staju i na stajalištu Aerodrom kod aerodroma i na stajalištima Zeta, Morača i Vranjina.

Kako doći do Skadarskog jezera iz Golubovaca?

Centar za posjetioce na Vranjini udaljen je 11,1 km od zgrade opštine, oko 12 minuta automobilom, a Plavnica 6,6 km; lokalni vozovi staju i na Vranjini.

Kada je Zeta postala opština?

U avgustu 2022, izmjenom Zakona o teritorijalnoj organizaciji; prije toga područje je bilo gradska opština Golubovci u okviru Glavnog grada.