Tivat

Šta vidjeti i raditi

• Porto Montenegro, kvart s marinom na mjestu arsenala, sa Zbirkom pomorskog nasljeđa i podmornicom Heroj. U zalivu je usidren školski brod Jadran.
• Ljetnjikovac Buća-Luković iz 14. vijeka, najveći i najbolje očuvani plemićki ljetnjikovac u Tivtu, s odbrambenom kulom iz 1548. Do 19. vijeka pripadao je kotorskoj porodici Buća, a danas je galerija i ljetnja scena.
• Ostrvo cvijeća (Miholjska prevlaka), s manastirom Svetog Arhangela Mihaila, koji potiče iz 6. vijeka i koji je u 13. vijeku bio sjedište Zetske episkopije. Pored njega i aerodroma je plaža Kalardovo.
• Gornja Lastva, kameno selo na osunčanim padinama Vrmca iznad grada, u kojem je nekad živjelo oko 500 ljudi. Njegova uljara iz 19. vijeka još radi, iako više nije u upotrebi, i pripada Crkvi Rođenja Presvete Bogorodice iz 1410. Seoska svečanost, Lastovska fešta, održava se prve subote u avgustu.
• Gradski park Tivat, uređen 1892. pod Austrougarskom na zemljištu porodica Radali i Verona, s biljkama koje su tivatski pomorci donosili s putovanja; stabla su stara do 130 godina i visoka do 25 m. Zaštićen je od 1968, a spomenik prirode od 2015; u njemu je spomenik pomorskim oficirima Spasiću i Mašeri, koji su 17. aprila 1941. potopili svoj brod umjesto da ga predaju.
• Solila, oko 150 ha primorske močvare u Krtoljskom zalivu, preko puta centra grada, Ramsarsko područje od 2013, sa 178 zabilježenih vrsta ptica. Ulaz je besplatan; staze s klupama, dvije osmatračnice za ptice i vidikovac na putu za Krtole.
• Vrmac, greben između Tivta i Kotora: 8 km dug i 5 km širok, najviši na Svetom Iliji (785 m) i Veljem vrhu (712 m), s pješačkim i brdsko-biciklističkim stazama, izvorima i starim utvrđenjima.
• Ture brodom po Bokokotorskom zalivu do Gospe od Škrpjela, Perasta, Mamule i Plave špilje. U zalivu važe ograničenja brzine.

Ostrva u zalivu

Ispred Tivta leže tri ostrva. Sveti Marko (Stradioti) najveće je u cijelom Bokokotorskom zalivu, 34 ha, oko 20 minuta brodom od pristaništa Pine. U doba Nemanjića ovdje je bio pravoslavni manastir Svetog Gavrila, pod Venecijom logor grčkih vojnika stradiota, a od 1962. do 1991. Club Méditerranée „San Marco“ s 300 koliba od trske u polinezijskom stilu. Danas je pusto i pošumljeno, sa skrivenom plažom.

Gospa od Milosti (Školj) najmanje je od tri ostrva, oko 100 sa 50 m. Celestinci su došli 1479, franjevci su ga preuzeli 1524. i sagradili današnji manastir i crkvu; Osmanlije su ga opljačkale 1620, a grom ga je pogodio 27. januara 1844. Drveni kip Bogorodice iz 15. vijeka privlači hodočasnike, manastirska biblioteka ubraja se među najbogatije u regionu, a na ostrvu je sačuvan i rimski žrtvenik Junoni Lucini.

Luštica

Poluostrvo Luštica zatvara zaliv s juga i na njemu je najveća plaža u opštini. Panoramski put „Život na Luštici“ vijugava je ruta od 40 km od velikog kružnog toka na putu Tivat-Budva kroz Bjelila, Krašiće, Zabrđe, Klince, Mrkove, Tiće, Mardare i Begoviće do Luštica Baya. Računajte na cijeli dan; dionice su uske i strme, a biciklistima su bolji e-bicikli.

Luštica Bay je rizort u uvali Trašte pored Radovića, oko 10 km od aerodroma Tivat i 80 km od aerodroma Podgorica. Investitor, Luštica Development AD, osnovan je 2008. i u vlasništvu je 90% Orascom Developmenta i 10% Vlade Crne Gore. Plaža hotela Chedi tamo je 2026. imala Plavu zastavu.

Plaže

Tivat je 2026. imao dva nosioca Plave zastave: Plave horizonte (dva kupališta u uvali Pržna) i plažu hotela Chedi u Luštica Bayu.

• Plavi horizonti u uvali Pržna na Luštici, oko 30 minuta vožnje od Tivta: najveća plaža u opštini, sitan pijesak i lak ulaz u more, s ležaljkama, sportskim terenima, svlačionicama, tuševima, parkingom i pristaništem.
• Kalardovo, oko 200 m pijeska kod aerodroma i Ostrva cvijeća, plitka i pogodna za malu djecu; u pilot-fazi Plave zastave 2024. i 2025, bez zastave 2026.
• Opatovo, oko 200 m između Lepetana i Seljanova, oko 3 km od centra, blizu trajekta, podijeljena svjetionikom; po jednom opisu pješčana, po drugom uglavnom šljunkovita.
• Waikiki, oko 120 m, pripada istoimenom restoranu, s ležaljkama, barom i igralištem za djecu.
• Velja špilja (Pecka) u uvali Trašte, na tivatskoj strani Luštice: 100 m pijeska, djelimično privatna, s ljetnjim barom na plaži.

Istorija ukratko

Najstariji datirani lokalitet je manastir na Ostrvu cvijeća (6. vijek). Ljetnjikovac Buća-Luković gradsko je obilježje iz 14. vijeka; njegova kula potiče iz 1548. Godine 1888. nasljednici Lukovića ustupili su dio imanja opštini i austrougarskoj ratnoj mornarici za pomorski arsenal, a 1889. opštinsko vijeće prenijelo je pravo korišćenja zemljišta za njegovu izgradnju. Arsenal je oblikovao savremeni grad: Gradski park uređen je 1892. pod istom austrougarskom vlašću, a samo brodogradilište postalo je Porto Montenegro.

Kako doći i kretanje

Aerodrom Tivat je aerodrom primorja i najbliži Boki. Željeznice nema; trajekt u Lepetanima, blizu plaže Opatovo, skraćuje put do Herceg Novog. Vremena vožnje u tabeli su putna vremena bez saobraćaja.

Plaže na Luštici udaljene su oko 30 minuta automobilom od grada; do Velje špilje i Plavih horizonata stiže se i brodom, a do ostrva Sveti Marko brodom s pristaništa Pine.

Kada doći

Sezona kupanja traje od maja do oktobra, a sezona pješačenja na primorju od sredine aprila do kraja oktobra. Stalni datumi u godini:

• Lastovski karneval, subotama u februaru, u Donjoj Lastvi.
• Međunarodni tivatski karneval, tri dana u junu.
• Purgatorije, tivatsko kulturno ljeto, od sredine juna do kraja avgusta, uglavnom na ljetnjoj sceni ljetnjikovca Buća.
• Festival rogača, sredinom jula.
• Lastovska fešta u Gornjoj Lastvi, prve subote u avgustu.

U blizini

• Kotor, UNESCO-ov grad pod zidinama, oko 8 km od aerodroma.
• Budva, oko 20 km od aerodroma.
• Herceg Novi, manje od 40 km, preko zaliva.
• Gospa od Škrpjela ispred Perasta, uobičajeno odredište izleta brodom.
• Nacionalni park Lovćen, s čijeg vidikovca Kraljevo počivalo pogled puca na Tivat i aerodrom.

Pitanja

Koliko je aerodrom Tivat udaljen od Kotora i Budve?

Oko 8 km od Kotora i oko 20 km od Budve; od samog Tivta aerodrom je udaljen 4,7 km putem, oko 7 minuta.

Koja je tivatska plaža pješčana?

Plavi horizonti (sitan pijesak, najveća), Kalardovo (pijesak, plitka) i Velja špilja (pijesak). Opatovo se opisuje i kao pješčana i kao uglavnom šljunkovita.

Kako doći do ostrva Sveti Marko?

Brodom s pristaništa Pine, oko 20 minuta. Ostrvo je nenaseljeno.

Da li je rezervat Solila besplatan?

Da. Ulaz je besplatan, a tu su staze s klupama i dvije osmatračnice za ptice.