Mojkovac

Osnovni podaci

Kako doći

Vozom. Mojkovac je stanica na pruzi Bar-Beograd, što je najjednostavniji način da se stigne bez automobila. Stanica je oko 2 km od centra, 24 minuta pješke ili 2,5 km putem. Karta iz Podgorice košta 4,20 € u drugom i 6,30 € u prvom razredu; za red vožnje pozovite ŽPCG Booking na +382 20 441 197.

Autobusom. Redovne linije povezuju grad s ostatkom Crne Gore; red vožnje je na busticket4.me, a autobuska stanica javlja se na +382 50 680 195. Mrežu linija objašnjava vodič autobusi.

Automobilom. Magistrala iz Podgorice ide uz Moraču i kroz Kolašin; s primorja, Aerodrom Tivat udaljen je 164 km, oko 3 h 10 min. Vremena u tabeli važe bez gužve. Zimi prvo provjerite stanje na putevima: grad ima oko 120 snježnih dana godišnje.

Šta vidjeti u gradu

Tara protiče kroz centar ispod dva mosta: Starog mosta na ulazu u grad i Zelenog mosta uzvodno. Turistički info-centar i suvenirnica Suza Evrope nalaze se u Ulici 21. maja, između njih. Mjesto današnjeg centra nekada se zvalo Požar. Uz rijeku na ulazu u grad, nekadašnje jalovište rudnika Brskovo danas je sportsko-rekreativna zona od 19 ha, do koje se iz centra stiže pješačkim mostom: staza od 1,5 km za trčanje, bicikl i šetnju, teretana na otvorenom, dječje igralište i teniski teren. Tu se održavaju i ljetnje manifestacije.

Tri spomenika obilježavaju ratove kroz koje je grad prošao: palim borcima Mojkovačke bitke, kod mosta na Tari; serdaru Janku Vukotiću, koji je u toj bici komandovao crnogorskom vojskom; i borcima Narodnooslobodilačkog rata, na gradskom trgu. Sedam ljudi iz ovog kraja proglašeno je narodnim herojima poslije Drugog svjetskog rata i njihova spomen-obilježja stoje u gradu i okolini.

Seoske crkve u opštini su crkva Blagovještenja u Poljima, Svetog arhangela Mihaila u Štitarici i Svetog Prokopija u Lepencu.

Biogradska gora i Bjelasica

Parking kod Biogradskog jezera u Nacionalnom parku Biogradska gora udaljen je 12,4 km od centra, oko 26 minuta automobilom. Park, proglašen 1952, obuhvata 5.650 ha Bjelasice s prašumskim rezervatom od 1.600 ha oko jezera; 370 ha je u opštini Mojkovac. Sezona pješačenja traje od maja do kraja oktobra. Na mojkovačkoj strani Bjelasice najviša tačka je Razvršje (2.033 m).

Državni ski centar Žarski gradi se na Bjelasici iznad desne obale Tare, 15,3 km od grada, bez datuma otvaranja. Dok se ne otvori, najbliže žičare su na Kolašinu 1600 i Cmiljači kod Bijelog Polja; sva su na stranici skijališta.

Niz Taru prema Durmitoru

Oko 15 km od grada, na putu prema mostu na Đurđevića Tari, vrelo Ravnjak i Tmajevac, gdje se Ravnjak uliva u Taru, označavaju ulaz u Nacionalni park Durmitor (oko 3.000 ha parka je u opštini Mojkovac) i početak kanjona. Najbolje se vidi s vidikovca Galev krš pored puta, gdje je spomen-obilježje planinaru Džambasu. Između Bistrice i Dobrilovine, na oko 950 m, rezervat Crna Poda čuva stabla crnog bora stara oko 400 godina i visoka do 45 m; ispod njega, na Đavoljim lazima, rijeka se sužava na 2-3 m.

U Dobrilovini, 27,8 km od grada (oko 44 minuta), nalazi se manastir Svetog Đorđa. Iz sela makadamski put, za terensko vozilo ili pješke, penje se uz Sinjajevinu do Zabojskog jezera na 1.477 m: dugo 265 i široko 165 m, duboko oko 19 m, zaleđeno oko tri mjeseca godišnje i pod strogom zaštitom unutar parka. Most na Đurđevića Tari sa svojim zip lajnom udaljen je 47,5 km od grada (oko 1 h 13 min), Žabljak 70 km, a Crno jezero 72,1 km.

Još dva mjesta su blizu grada. Na sjeverozapadu opštine Prošćenske planine dosežu 1.856 m na Ljeljenom vrhu iznad početka kanjona, s planinarskim domom koji je izgradio lokalni klub. Oko 10 km od grada, u podnožju Mučnice, više od 200 drvenih stepenika vodi do vidikovca Mrki krš nad šumom i gradom; za pećine pored njega, s tri dvorane, priča se da su bile riznica Nemanjića.

Ribolov, rafting i paraglajding

Mojkovačka zona za mušičarenje prati magistralu u dužini od 8 km, od granice Biogradske gore do grada, s lipljenom, pastrmkom i mladicom. U gradu se peca ispod Starog mosta i na potezu između dva mosta. Između Kolašina i Mojkovca na Tari važi princip ulovi i pusti tokom cijele godine; dozvole i pravila zona su na stranici o mušičarenju, a šira slika na stranici ribolov u Crnoj Gori.

Lokalne agencije voze rafting i kajak na mojkovačkoj dionici, od kampa Rakočević do grada. Jul i avgust, kad je vodostaj nizak, najbolji su i najbezbjedniji mjeseci; sezona se otvara 1. maja regatom u raftingu i kajaku s ciljem kod Starog mosta. Ture kroz kanjon, koje kreću dalje nizvodno, opisane su na stranici Rafting na Tari. Paraglajding je moguć tokom cijele godine s uzletišta biranih prema vjetru, biciklistička ruta Čarobni istok (Top Trail 3) prolazi kroz grad, a Turistička organizacija navodi i pješačenje, jahanje, džip i kvad ture i obilazak katuna, bez utvrđenih ruta.

Istorija ukratko

Priča o gradu počinje u Brskovu, u vrijeme kralja Uroša I Nemanjića (1242-1276). Tamošnji rudnik prvi put se pominje 1253; u njemu su radili saski rudari, kovao se srebrni novac, a Brskovo je izraslo u rudarsko i trgovačko mjesto s karavanskom stanicom na putu između Kotora i Novog Brda i dubrovačkim konzulatom, čiji je generalni konzul za Srbiju ovdje sjedio 1311-1312. Opadalo je od sredine 14. vijeka, s kugom i novim rudnicima u Janjevu i Novom Brdu. U današnjem selu Brskovo ostali su utvrđenje na brdu Gradina s okruglom kulom prečnika 12 m, očuvanom do visine od 2 m, naselje s trgom na Doganjicama, s crkvom i ostacima fresaka, zgura od prerade rude i više od 150 srednjovjekovnih rudarskih okana. Prema predanju, ime grada potiče od riječi Uroša I „moj kovani novac“; drugo objašnjenje izvodi ga od ličnog imena Mojko.

Osmanska vlast počela je 1398. Poslije ratova 1876-1878. oslobođena je lijeva obala Tare i rijeka je postala granica utvrđena u Berlinu; cijelo područje pripalo je Crnoj Gori u Prvom balkanskom ratu 1912. U Mojkovačkoj bici 6. i 7. januara 1916. crnogorska vojska pod komandom serdara Janka Vukotića zaustavila je austrougarsko napredovanje dolinom Tare prema Podgorici, a najteže borbe vođene su na Bojnoj Njivi, Razvršju i Uloševini; 7. januar je Dan opštine. Današnja opština nastala je 1955. spajanjem opštine Polja (srez Kolašin) i opštine Mojkovac (srez Bijelo Polje). Sedamdesetih i osamdesetih godina 20. vijeka grad je imao više od 5.000 radnih mjesta u industriji; rudnik olova i cinka Brskovo, drvni kombinat „Vukman Kruščić“ i tekstilna fabrika „MISS“ u međuvremenu su zatvoreni, a opština danas kao prioritete navodi poljoprivredu i turizam.

Događaji tokom godine

• 7. januar: Dan opštine, u spomen na Mojkovačku bitku.
• 1. maj: regata u raftingu i kajaku na Tari, s ciljem kod Starog mosta.
• Jun: Mojkovački otkos, takmičenje u ručnom košenju sa starim zanatima, u sportskoj zoni.
• Kraj jula: Mojkovačka čorbijada, takmičenje u kuvanju čorbe, u istoj zoni.
• Avgust: Mojkovac fest, muzika na gradskom trgu.
• Posljednja sedmica septembra: Mojkovačka filmska jesen, filmski festival osnovan 1976, među najstarijima u regionu, s glumačkim nagradama za filmove iz Bosne i Hercegovine, Srbije, Hrvatske i Crne Gore.
• Božić i Nova godina: božićni bazar na gradskom trgu.

Bez stalnog datuma: folklorni festival „Zlatni ćemer“, skyrun na Sinjajevini sa startom u Štitarici preko Jablanovog vrha (22-34 km, 1.600 m uspona), Dani meda i zdrave hrane i paraglajding šou.

Praktične informacije

• Turističke informacije: Turistička organizacija, Trg Ljubomira Bakoča bb, +382 50 472 428; info-centar i suvenirnica Suza Evrope, 21. maja bb, +382 67 022 014.
• Zdravlje: Dom zdravlja, Trg Dragana Jovanovića 1, +382 50 472 246; hitna pomoć 124; dvije apoteke. Najbliža opšta bolnica je u Bijelom Polju, 23,5 km (bolnice).
• Novac i pošta: bankomati CKB, Erste, Lovćen, NLB i Prve banke; pošta 84205; benzinska pumpa Jugopetrol.
• Smještaj: Hotel & Resort Gacka, Hotel Dulović, Hotel Serdar i Hotel Ravnjak kod vrela Ravnjak; moteli i apartmani (Kozak, Motel Krstac, Apartmani Babić); kampovi Šćepanović, Rabrenović u Donjim Poljima i Eko oaza Suza Evrope u Dobrilovini; sobe u seoskim domaćinstvima.
• Lokalna hrana: kolašinski lisnati sir, zaštićeni proizvod, pravi se u 17 mjesnih zajednica Kolašina i Mojkovca, a u gradu se nude i degustacije meda (lokalna kuhinja).

Kada doći

Prosječna temperatura u julu je 19,1 °C, a u januaru -6,3 °C; godišnje padne do oko 2.200 mm padavina, a jul i avgust su najsušniji mjeseci. Snježnih dana ima oko 120, a snježni pokrivač dostiže 150 cm u gradu i više na planinama. Rafting je najbolji u julu i avgustu, pješačenje po Biogradskoj gori od maja do oktobra, a filmski festival ispunjava posljednju sedmicu septembra.

U blizini

• Kolašin, 23 km: žičare i plan Kolašin za 3 dana.
• Bijelo Polje, 24 km, s najbližom bolnicom i skijalištem Cmiljača.
• Prevoj Trešnjevik, 49,3 km, na starom putu između Kolašina i Andrijevice.
• Žabljak, 70 km, za Durmitor i plan Žabljak za 3 dana.
• Planiranje: do Mojkovca se stiže vozom na izletima iz Podgorice, a stranice nacionalni parkovi i rafting pokrivaju obje strane grada.

Pitanja

Koliko je Mojkovac udaljen od Podgorice?

79,2 km putem, oko 1 h 30 min automobilom. Karta za voz iz Podgorice u drugom razredu košta 4,20 €.

Staje li voz u Mojkovcu?

Da. Mojkovac je stanica na pruzi Bar-Beograd, oko 2 km od centra; Štitarička Rijeka i Žari u opštini su stajališta.

Koliko je Biogradska gora udaljena od Mojkovca?

Do parkinga kod jezera u Biogradskoj gori ima 12,4 km, oko 26 minuta automobilom.

Koliko je udaljen most na Đurđevića Tari?

47,5 km putem niz Taru, oko 1 h 13 min automobilom; Žabljak je 70 km.

Na kojoj je visini Mojkovac i koliko ima stanovnika?

Grad leži na 853 m. Popis 2023. izbrojao je 2.471 stanovnika u gradu i 6.728 u opštini, naspram 8.622 u opštini 2011.

Šta je bila Mojkovačka bitka?

Crnogorska vojska pod komandom serdara Janka Vukotića 6. i 7. januara 1916. zaustavila je austrougarsko napredovanje dolinom Tare prema Podgorici. Dan opštine je 7. januar.

Odakle potiče ime Mojkovac?

Prema predanju, od riječi kralja Uroša I „moj kovani novac“, po srebrnom novcu kovanom u Brskovu; drugo objašnjenje izvodi ga od ličnog imena Mojko.

Može li se pecati na Tari kod Mojkovca?

Da. Zona za mušičarenje proteže se 8 km od granice Biogradske gore do grada, po principu ulovi i pusti tokom cijele godine; u gradu su najbolji potezi ispod Starog mosta i između dva mosta.