Stari gradovi Crne Gore

Pet utvrđenih gradova

Kotor

Kotor leži na dnu Boke Kotorske između mora, rijeke Škurde i brda Svetog Ivana. Katedrala je iz 1166, a crkva Svetog Luke iz 1195; Vrata od rijeke su iz 1540, Vrata od mora obnovljena su 1555, a Gurdićeva vrata prezidana krajem 17. vijeka. Ulice, trgovi i kapije Starog grada su besplatni. Bedemi i tvrđava Svetog Ivana koštaju 15 € za odrasle, besplatno za stanovnike Crne Gore; uspon ima oko 1.400 stepenika i traje oko sat, do tvrđave 260-300 m iznad grada. Stari grad je nekoliko minuta hoda od pristana za kruzere i 6,8 km putem od aerodroma Tivat.

Budva

Stari grad Budve stoji na istočnom kraju Slovenske plaže, s plažom Mogren oko 500 m zapadno. Manastir se ovdje pominje 840, Citadela prvi put 1425, a bedemi su uglavnom mletački, od 15. do 18. vijeka. Zemljotres 1979. teško je oštetio grad, obnavljan narednu deceniju. Šetnja po bedemima otvorena je svakog dana 10:00-20:00 od aprila do novembra za 2 € s brošurom; Citadela je posebna karta od 5 €, besplatna za Budvane. Aerodrom Tivat je 20,1 km putem.

Stari Bar

Stari Bar jedini je stari grad u kojem niko ne živi: utvrđena ruševina s više od 260 zgrada na stijeni 4 km od mora, s osmanskim akvaduktom izvan zidina. Otvoren je svakog dana 08:00-21:00 u sezoni i 08:00-17:00 van sezone; karta je 3 €, djeca do 12 godina 1 €. Na UNESCO-voj tentativnoj listi je od 2010, a vodi ga Kulturni centar Bar. Od centra Bara ima 8,3 km i oko 11 minuta autom; od aerodroma Podgorica 49,5 km.

Ulcinj

Ulcinjski Stari grad stoji na stijeni iznad mora na južnom kraju obale: ostaci ilirskih zidina, kapije iz 6. vijeka, kula pripisana Balšićima s kraja 14. i početka 15. vijeka i osmanske dogradnje. Na UNESCO-vu tentativnu listu ušao je 2018. Bedemi nemaju objavljenu stazu za posjetioce, a za kulu, galeriju i muzej unutra nijesu određeni zvanično radno vrijeme ni cijene, pa se grad obilazi slobodno. Ulcinj je 72,5 km od aerodroma Podgorica.

Herceg Novi

Herceg Novi, koji je 1382. osnovao bosanski kralj Tvrtko I, stari je grad stepenica između Forte Mare na obali, Kanli kule iznad i Sahat kule iz 1667. na zapadnoj strani Gornjeg grada. Kula je visoka 16 m, bila je glavna gradska kapija pod Osmanlijama i nalazi se na grbu grada; čuva zvono koje je 1753. poklonila ruska carica Katarina II i gradski arhiv s dokumentima od 1685. Kanli kula i Forte Mare otvoreni su svakog dana 09:00-19:00 za 4 € po osobi, grupe od 10 i više 3 € po osobi. Aerodrom Tivat je 23,5 km putem.

Koji stari grad za šta

Za prvu posjetu i UNESCO-ve bedeme, Kotor. Za stari grad koji izlazi pravo na plažu, Budva. Za ruševine bez gužve, Stari Bar, najbolje istog dana s Ulcinjem. Za mirniji stari grad s dvije tvrđave i dugom rivom, Herceg Novi, s Perastom kao stanicom na putu za Kotor.

Manja istorijska jezgra

Perast, u opštini Kotor, gleda na ostrva Gospa od Škrpjela i Sveti Đorđe. Njegov gradski muzej u palati Bujović iz 17. vijeka na rivi čuva oko 2.000 predmeta pomorske, etnografske i umjetničke istorije; otvoren je utorak-nedjelja 08:00-20:00 od 15. aprila do 15. oktobra i 10:00-16:00 od 15. oktobra do 15. aprila, zatvoren ponedjeljkom, cijelog januara, na pravoslavni Vaskrs, 1. maja i 13-14. novembra. Karta je 8 €, djeca do 12 godina 5 €, ili 15 € za zajedničku kartu za sve muzeje Kotora. Istorijsko jezgro Cetinja, Prijestonice, na UNESCO-voj tentativnoj listi je od 2010. U Podgorici, Stara varoš oko osmanske Sahat kule ono je što je ostalo od predratnog grada.

Između starih gradova

Udaljenosti putem i vremena vožnje bez saobraćaja i čekanja: Kotor-Perast 13,8 km, oko 22 min; Kotor-Budva 23,1 km, oko 29 min; Kotor-Herceg Novi 30,2 km, oko 47 min; Budva-Stari Bar 41,4 km, oko 1 h 03 min; Stari Bar-Ulcinj 25,7 km, oko 36 min; Budva-Cetinje 30,8 km, oko 41 min. U julu i avgustu put oko zaliva i budvanska obala mnogo su sporiji od ovih vremena; trajekt Kamenari-Lepetane skraćuje vožnju Kotor-Herceg Novi.