Spomenik Ivanu Crnojeviću

Bronzana figura osnivača Cetinja Anta Gržetića na Dvorskom trgu, otkrivena 13. jula 1983. za 500. godišnjicu grada

Bronzana statua na kamenom postolju · Izrađen 1982, otkriven 13. jula 1983. · Dvorski trg

Spomenik Ivanu Crnojeviću nalazi se u centru Cetinja, u malom parku na Dvorskom trgu između dvora kralja Nikole i zgrade Državnog arhiva. Posvećen je čovjeku koji je osnovao grad 1482. i otkriven je 13. jula 1983, na Dan državnosti, za 500. godišnjicu Cetinja. Bronzana figura vajara Anta Gržetića prikazuje plećatog čovjeka s mačem preko ramena, kao znakom pravde, i štitom, kao znakom odbrane. To je javni trg u pješačkom centru, dostupan u svako doba i besplatan.

Spomenik

Gržetić je statuu izradio 1982, a otkrivena je narednog ljeta, na Dan državnosti 1983, u sredini trga ispred dvora. Figura stoji na kamenom postolju; na štitu je dvoglavi orao. Spomenik nije među pojedinačno zaštićenim objektima Cetinja, ali stoji unutar Istorijskog jezgra Cetinja, koje je kao cjelina zaštićeno od 1961.

Anto (Ante) Gržetić rođen je 28. februara 1920. u Škaljarima kod Kotora, diplomirao je na Akademiji likovnih umjetnosti u Beogradu 1949. i 1955. se usavršavao u majstorskoj radionici Tome Rosandića. Umro je u Beogradu 4. decembra 1992. Najpoznatiji je po spomenicima Drugom svjetskom ratu, među njima onom u Šumaricama kod Kragujevca; cetinjska figura jedno je od njegovih rijetkih javnih djela na drugu temu.

Izbliza bronzana figura Ivana Crnojevića sa balčakom mača i okruglim štitom sa dvoglavim orlom — Štit s dvoglavim orlomFoto: Adam Jones, Ph.D., CC BY-SA 3.0

Ivan Crnojević

Ivan Crnojević vladao je od 1465. do 1490. Oko 1475. premjestio je sjedište iz Žabljaka Crnojevića na Skadarskom jezeru na Obod iznad Rijeke Crnojevića, a 1482. u Cetinjsko polje, gdje je podigao dvor; grad tu godinu računa kao svoje osnivanje. Godine 1484. osnovao je manastir na Ćipuru, prethodnika današnjeg Cetinjskog manastira, koji je vladika Danilo podigao na ruševinama dvora 1701. U samom dvoru živjelo se svega četrnaest godina, a jedina njegova slika je gravira u Oktoihu iz 1494, štampanom u štampariji Ivanovog sina Đurđa. Ivanov mlin u Vladičinoj bašti, vjerovatno iz osamdesetih godina 15. vijeka, jedina je građevina njegovog vremena koja još stoji na Cetinju i jedini trag nekadašnje cetinjske rijeke. Grad je ime dobio po potoku Cetini, imenu koje se koristilo do 17. vijeka.

Kako doći

Dvorski trg je u pješačkom centru Cetinja. Vrijeme vožnje bez saobraćaja: Podgorica 36,1 km, oko 46 minuta; Budva 30,4 km, oko 40 minuta.

U blizini

Muzej kralja Nikole, u dvoru pored spomenika, i Biljarda.
Cetinjski manastir, na mjestu Ivanovog dvora, i Mauzolej vladike Danila na Orlovom kršu iznad njega.
Narodni muzej Crne Gore i Etnografski muzej.
Lovćenska vila, spomenik iz 1939. potopljenim dobrovoljcima kod Medove.
Rijeka Crnojevića, ispod Oboda, Ivanovog ranijeg sjedišta.

Istorija

1482
Osnivanje Cetinja
Ivan Crnojević podiže dvor u Cetinjskom polju nakon što je oko 1475. premjestio sjedište iz Žabljaka Crnojevića na Obod; grad to računa kao osnivanje.
1484
Manastir na Ćipuru
Ivan osniva manastir na Ćipuru, prethodnika Cetinjskog manastira.
1494
Oktoih
Štamparija Ivanovog sina Đurđa štampa Oktoih, čija je gravira jedina slika dvora.
1982-1983
Spomenik
Anto Gržetić izrađuje bronzu 1982; otkrivena je na Dvorskom trgu 13. jula 1983. za 500. godišnjicu.