Tvrđava Mogren

Austrijska kasarna iz 1860. na brdu Spas iznad plaže Mogren, ruina s pogledom na otvoreno more i Budvanski zaliv

Vojna tvrđava iz 19. vijeka · Podignuta 1860. · Padina brda Spas

Tvrđava Mogren je ruševina austrijskog utvrđenja na padini brda Spas, zapadno od Starog grada Budve i neposredno iznad druge plaže Mogren. Podignuta je 1860. kao kasarna i uporište austrijske vojske, a gleda na otvoreno more i cijeli Budvanski zaliv. Od tri tvrđave u opštini (Đurđevac iz 15. vijeka, Kosmač iz 19. i Mogren) ona je najbliža gradu i posjećuje se manje zbog zidova nego zbog pogleda s njih.

Staza uz porušene zidove tvrđave Mogren na pošumljenom rtu, sa Starim gradom Budvom i ostrvom Sveti Nikola preko zaliva — Stari grad Budva i Sveti Nikola s tvrđave MogrenFoto: Hughbellamy, CC0

Kako doći

Tvrđava je 2,6 km od centra Budve, oko 5 minuta automobilom ili pola sata pješice. Pješaci idu obalnom stazom iz Starog grada pored statue Balerine do dvije plaže Mogren; tvrđava je na padini iznad druge plaže. Po jugu i velikim talasima staza nije bezbjedna i tada je treba izbjegavati. Automobilom je aerodrom Tivat udaljen 20 km i oko 24 minuta, a Kotor 21,1 km i oko 27 minuta. Vremena su za vožnju bez saobraćaja.

Šta vidjeti

Zidovi tvrđave iz 1860, s puškarnicama okrenutim Budvanskom zalivu; od objekata su ostali samo djelovi.
Pogled: otvoreno more sprijeda, Budvanski zaliv i Stari grad na istoku, s ostrvom Sveti Nikola koje zatvara zaliv.
Plaže Mogren ispod, dvije uvale spojene kratkim tunelom kroz stijenu.

Zemljana staza između niskih suhozida unutar tvrđave Mogren, koja se penje prema drugim zidovima pod plavim nebom — Unutar zidina tvrđave MogrenFoto: Hughbellamy, CC0

Istorija

Mogren je podignut 1860. kao kasarna i uporište austrijske vojske. Jednom je pregrađen, 1882, i služio je u oba svjetska rata; u Drugom su se u njegovim tunelima čuvali municija i oružje. Zemljotres 15. aprila 1979, koji je razorio veliki dio Starog grada, teško je oštetio Mogren, a za razliku od gradskih zidina tvrđava nikad nije obnovljena. Veći dio tvrđave je propao i od objekata su ostali samo djelovi. Sama tvrđava nije zaštićeno kulturno dobro; brdo Spas oko nje zaštićeno je kao spomenik prirode.

Posjeta

Ruina stoji na otvorenom na padini. Put do nje je loš, a okolina zarasla, pa obujte čvrstu obuću, držite djecu blizu i ne penjite se po trošnim zidovima.

Litice koje se spuštaju u bistro plavo more ispod tvrđave Mogren, sa dugom plažom Jaz koja se savija oko zaliva na zapadu — Pogled sa Mogrena na zapad, prema JazuFoto: Hughbellamy, CC0

U blizini

Plaža Mogren, dvije uvale neposredno ispod.
Balerina, statua na stijenama uz stazu.
Budvanska citadela i zidine Starog grada.
Ostale tvrđave u Crnoj Gori, među njima Kosmač i Đurđevac u istoj opštini.

Pitanja

Ko je i kad podigao tvrđavu Mogren?

Austrijska vojska, 1860, kao kasarnu i uporište iznad plaža Mogren.

Šta je ostalo od tvrđave?

Djelovi objekata i zidovi, s puškarnicama okrenutim zalivu. Zemljotres 1979. teško ju je oštetio i nikad nije obnovljena.

Je li staza iz Starog grada bezbjedna?

Po mirnom vremenu da. Po jugu i velikim talasima obalna staza do plaža Mogren nije bezbjedna i treba je izbjegavati.

Istorija

1860.
Austrijska kasarna
Podignuta kao kasarna i uporište austrijske vojske na padini brda Spas, jedna od tri tvrđave u opštini Budva uz Đurđevac iz 15. i Kosmač iz 19. vijeka.
1882.
Pregradnja
Tvrđava je jednom pregrađena.
1979.
Zemljotres
Teško oštećena u zemljotresu 15. aprila 1979. i nikad obnovljena.

Kako provjeravamo činjenice

Izvori

JU Muzeji i galerije Budve, Tvrđava Mogren · JU Muzeji i galerije Budve, Tvrđave na teritoriji opštine Budva · Budva Tourist Organisation, Mogren beach (path unsafe in south wind and heavy seas) · Wikipedia (sr), Tvrđava Mogren (secondary: 1882 remodelling, use in the world wars, 1979 damage, not protected, Spas hill a natural monument) · Primorski portal, Tvrđava Mogren vidikovac (secondary: reconstruction plans) · OSRM routing (car and foot, OpenStreetMap data, ODbL; times without traffic)