Španjola
Tvrđava na brdu Bajer na 170 m iznad Herceg Novog, koju su Španci podigli 1538, a Osmanlije obnovile, četvrt sata uspona od Starog grada
Tvrđava na brdu sa četiri okrugla bastiona · Brdo Bajer
Foto: Alexkom000 · CC BY 4.0
Španjola je tvrđava na brdu iznad Herceg Novog, na Bajeru sjeveroistočno od grada, na 170 m nadmorske visine, odakle nadzire ulaz u Boku Kotorsku. Podigli su je Španci 1538, a Osmanlije je obnovile između 1539. i 1548, i od tri gradske tvrđave ona je najviša i do nje je najteže stići: Kanli kula i Forte Mare su u Starom gradu, a do Španjole treba četvrt sata uspona. Nagrada su sami zidovi, s četiri okrugla ugaona bastiona, i pogled na ulaz u zaliv.
Kako doći
Pješice je tvrđava oko 1,2 km i 14 minuta uzbrdo od Sat kule na ulazu u Stari grad, ili 0,8 km i 10 minuta od centra grada. Automobilom je 1,1 km i oko 3 minuta od centra, a od Kotora 31,3 km (oko 50 minuta) preko trajekta Kamenari-Lepetane, bez prelaska i čekanja. Onih 170 m je visina tvrđave nad morem, a ne uspon.
Šta vidjeti
- Zidine i četiri okrugla bastiona, po jedan na svakom uglu. Unutar zidova malo je sačuvano, pa se tvrđava najbolje čita po obrisu i pogledima.
- Glavni ulaz na istočnoj strani, zaštićen spoljnim zidom, s osmanskim graditeljskim natpisom iznad. Natpis bilježi da je tvrđavu po sultanovoj naredbi podigao Sulejman, sin emira Selman-hana, čiji je brat Sinan-beg bio sultanov veliki vezir, i završava pohvalom samoj građevini.
- Mletačko dvorište: veliki polukružni zid podignut između dva bastiona, s drugim stepeništem na zidine. Južna strana, okrenuta moru, prilagođena je fortifikacijskim standardima mletačkog doba.
- Zapadna strana, koja čuva osmansku gradnju i dijelove džamije koju su Mlečani pretvorili u kasarnu.
- Austrougarske zgrade uz tvrđavu.
Istorija
U junu 1538. flota admirala Andree Dorije stigla je pred Herceg Novi i Španci su na Bajeru podigli tvrđavu, na mjestu gdje su razorili manje osmansko naselje. Nazvali su je po caru Karlu V; građani su je zvali Španjola, španska, i ime je ostalo. Godinu kasnije Osmanlije pod Hajredinom Barbarosom povratile su grad, a između 1539. i 1548. obnovile su tvrđavu na istom mjestu. Podzemni prolazi nekad su je spajali s Kanli kulom i Forte Mareom, da bi se branioci mogli povući u Španjolu ako donje tvrđave padnu; danas su uglavnom uništeni. Pošto je Venecija 1687. zauzela grad, tvrđava je opet prilagođavana, zatim ju je mijenjala Austrougarska, i ostala je odbrambeno utvrđenje do početka 20. vijeka. U Drugom svjetskom ratu služila je kao zatvor.
Posjeta
Tvrđava je ruina; unutar zidova malo je sačuvano. Tlo je neravno, pa obujte čvrstu obuću, držite djecu dalje od ivica i ljeti ponesite vodu.
U blizini
- Kanli kula, osmanska tvrđava u Starom gradu, danas ljetna pozornica.
- Forte Mare, morska tvrđava na obali.
- Sat kula, kapija Starog grada i početak uspona.
- Orjen, planina iza grada.
Pitanja
Zašto se zove Španjola?
Španci su je podigli 1538, za kratke vlasti nad Herceg Novim. Nazvali su je po Karlu V, ali su je građani zvali španska tvrđava, i ime je preživjelo osmansku obnovu godinu kasnije.
Koliko traje uspon?
Oko 1,2 km i četvrt sata uzbrdo od Sat kule. Tvrđava stoji na 170 m nad morem.
Šta je ostalo unutra?
Malo. Zidovi i četiri bastiona stoje; zapadna strana čuva osmansku gradnju i dijelove džamije.
Istorija
1538.
Španska tvrđava
Podigli su je Španci pošto je flota Andree Dorije stigla pred Herceg Novi u junu 1538, na mjestu manjeg osmanskog naselja koje su razorili; prvo nazvana po Karlu V, a narod ju je prozvao Španjola.
1539-1548.
Osmanska obnova
Hajredin Barbarosa je godinu kasnije povratio grad i Osmanlije su obnovile tvrđavu na istom mjestu. Natpis nad ulazom kao graditelja po sultanovoj naredbi navodi Sulejmana, sina emira Selman-hana.
Poslije 1687.
Mletačke i austrougarske dogradnje
Mlečani su između dva bastiona podigli polukružni zid koji je stvorio unutrašnje dvorište, dodali drugo stepenište, premjestili ulaz i džamiju pretvorili u kasarnu; Austrougarska je dogradila zgrade uz tvrđavu.
1941-1945.
Zatvor
Odbrambena tvrđava do početka 20. vijeka, Španjola je u Drugom svjetskom ratu korišćena kao zatvor.
Izvori
Herceg Novi Tourist Board, Španjola · National Tourism Organisation of Montenegro, Fortresses · Municipality of Herceg Novi, history (Venetian rule from 1687) · OSRM routing (car and foot, OpenStreetMap data, ODbL; times without traffic)
