Mamula (ostrvo Lastavica)

Kako vidjeti Mamulu

Turistički brodovi duž obale i u zaliv prolaze pored ostrva; izleti iz Herceg Novog do Žanjica i Plave špilje i kotorske ture gliserom koje Plavu špilju spajaju s Gospom od Škrpjela svi prolaze pored nje. S obale se ostrvo vidi s plaže Žanjice na Luštici. Gosti hotela stižu privatnim brodom preko zaliva ili helikopterom iz Tivta ili Dubrovnika. Da li dnevni posjetioci mogu da se iskrcaju, jedu u restoranu ili vide memorijalnu galeriju, određuje hotel; pitajte ga direktno prije nego što planirate posjetu.

Tvrđava

Tvrđava je podignuta sredinom 19. vijeka za austrougarsku vojsku pod generalom Lazarom Mamulom i, po svemu sudeći, nikada nije učestvovala u borbi. To je prsten kazamata i bastiona oko središnje kule, koji ispunjava ostrvce gotovo do same vode. Pretvaranje u hotel sačuvalo je školjku tvrđave: spa-centar je u izvornoj središnjoj kuli, a 32 sobe i apartmana, tri bazena i mala plaža smješteni su unutar starih zidova i oko njih. Memorijalna galerija posvećena zatočenicima ratnog logora dio je hotela.

Istorija

U Prvom svjetskom ratu tvrđava je služila kao zatvor. U Drugom, poslije ustanka 13. jula 1941, fašistička Italija pretvorila ju je u koncentracioni logor kao odmazdu. Kroz njega je prošlo više od 2.000 ljudi, većinom žena i djece: prvih 110 bile su žene i djeca iz Pobora iznad Budve, a za njima žene i djeca iz Morinja u zalivu. Logor je rasformiran 14. septembra 1943.

Tvrđava je zaštićeni kulturno-istorijski spomenik. U decembru 2013. država je raspisala tender za zakup, a 2015. ostrvo i tvrđavu, 32.000 m² zajedno s akvatorijumom, dala je u zakup kompaniji Orascom Development na 49 godina po 1,5 EUR za m² zemljišta i 0,90 EUR za m² vode, uz obavezu ulaganja od 15 miliona EUR. Bivši zatočenici i njihove porodice usprotivili su se zakupu, a u maju 2015. bivši generalni sekretar UN Butros Butros Gali i drugi pisali su crnogorskom parlamentu protiv njega. Hotel je prve goste primio u aprilu 2023. i od 2025. nosi brend Banyan Tree.

Ko je bio Mamula?

Lazar Mamula bio je austrougarski general koji je sredinom 19. vijeka dao da se tvrđava sagradi. Samo ostrvce zove se Lastavica.

Šta se dogodilo na Mamuli u Drugom svjetskom ratu?

Fašistička Italija koristila je tvrđavu kao koncentracioni logor u odmazdi za ustanak 13. jula 1941, držeći u njemu više od 2.000 ljudi, većinom žena i djece, dok logor nije rasformiran 14. septembra 1943.

U blizini

• Plaža Žanjice i Plava špilja, na Luštici, s pogledom na Mamulu.
• Herceg Novi i Forte Mare, na hercegnovskoj obali.
• Obilazak Bokokotorskog zaliva brodom.
• Prevlaka, preko moreuza u Hrvatskoj.
• Ostale tvrđave u Crnoj Gori.