Jednodnevni izleti iz Podgorice

Virpazar, u opštini Bar, jedno je od četiri mjesta gdje licencirani operateri organizuju vožnje brodom po Skadarskom jezeru (ostala su Vranjina, Rijeka Crnojevića i Plavnica), a drugi centar za posjetioce parka je tamo, na spratu zgrade turističke organizacije. Ulaznica za park je 5 € po osobi po danu, za mlađe od 15 godina besplatno; brod se plaća operateru, a ni operateri ni park ne objavljuju cijene, trajanje ni sezonu vožnji brodom, pa se za cijenu dogovorite na pristaništu. Jezero je najveće na Balkanu, nacionalni park od 1983. i močvarno područje s Ramsarske liste s 281 vrstom ptica; park za ptice preporučuje period od aprila do juna. Godinje, kameno selo iznad jezera, ima vidikovac Turističke organizacije Bar s besplatnim parkingom i kraj je staze Zabes-Godinje duge 4,5 km. Dionica do Rijeke Crnojevića računata je glavnim putevima. U selu: most knjaza Danila iz 1853. na rijeci dugoj 12,3 km, čija potopljena dolina čini jedan krak jezera; iznad njega vidikovac Pavlova strana iznad rijeke. Virpazar ima i stanicu na pruzi Bar-Beograd.

Krug oko Korita je panoramski put br. 4 Nacionalne turističke organizacije: krug od 65 km (Podgorica, Medun, Ubli, Kučka Korita, Zatrijebač, Fundina, Podgorica), asfaltiranim planinskim putem, ocijenjen kao lak, najbolji od aprila do oktobra, a po zvaničnom opisu Vlade tri do četiri sata vožnje plus zaustavljanja; NTO objavljuje mapu i GPS trag, a Turistička organizacija Podgorica ga naziva prvom potpuno markiranom panoramskom rutom u zemlji. Prva stanica, ispod tvrđave Medun, je Muzej Marka Miljanova, kuća u kojoj je predvodnik Kuča i pisac (1833-1901) živio od 1878. i napisao većinu svojih djela; otvoren je od utorka do petka 08:00-16:00, a subotom i nedjeljom 09:00-17:00, cijena ulaznice nije objavljena. Kučka Korita su kraj otvorenih planinskih pašnjaka na kojima pastiri i dalje žive katunskim životom; nadmorska visina i stanje puta zimi nisu objavljeni. Grlo sokolovo gleda niz kanjon Cijevne prema vrhovima Prokletija; NTO za vidikovac savjetuje planinarske cipele. Put se spušta do same Cijevne, čijih je 32 od 58,8 km u Crnoj Gori, sa zaštićenim kanjonom u opštini Tuzi, i vraća u grad. Panoramski putevi se ne preporučuju za velike kampere.

Ostrog je manastir Svetog Vasilija, ugrađen u stijenu Ostroške grede u opštini Danilovgrad, na oko 900 m nadmorske visine, visoko iznad doline Zete, s pećinskim crkvama iz 17. vijeka i moštima sveca u Gornjem manastiru; Nacionalna turistička organizacija ga naziva jednim od najposjećenijih manastira u pravoslavnom svijetu. Put se prvo penje do Donjeg manastira, smještenog oko crkve Svete Trojice i velikog konaka u kojem hodočasnici noće; odatle je dionica do Gornjeg manastira strma (10%), veoma uska i prometna, a vodič Ministarstva kroz panoramske puteve savjetuje da svako vozilo ostavite kod Donjeg manastira i pješačite 3 km stazom kroz šumu. Ni manastir ni turističke organizacije ne objavljuju radno vrijeme, ulaznice, pravila oblačenja, šatl ni pravila parkiranja; to je aktivan manastir, a njegov portal za upite navodi broj +382 68 800 899. Krenite dalje spustom prema putu za Nikšić, uskim i s makadamskom dionicom od 150 m, do Nikšića, drugog po veličini grada, i tvrđave Bedem, nekadašnjeg Onogošta: ime zabilježeno u 12. vijeku, osmansko uporište od kraja 17. vijeka, crnogorsko od 1877, djelimično rekonstruisano i korišćeno za koncerte, bez objavljenog radnog vremena i ulaznica.

Cetinje, stara kraljevska prijestonica na 672 m ispod Lovćena, 46 je minuta vožnje od Podgorice. Muzej kralja Nikole u nekadašnjem dvorcu na Dvorskom trgu prikazuje rekonstruisani kraljevski enterijer sa zbirkama od srednjeg vijeka do 1918. (8 €; u ljetnjoj sezoni svaki dan 09:00-16:00, zimi od ponedjeljka do petka 09:00-15:00; zbirna ulaznica od 20 € pokriva sve jedinice Narodnog muzeja i mauzolej). Zatim putem u Nacionalni park Lovćen, uz ulaznicu za park od 3 € po osobi po danu (za mlađe od 15 godina besplatno) koja se prodaje na punktovima i online, do parkinga na Jezerskom vrhu, 20 km od Cetinja, i tunelom sa 461 stepenikom do Njegoševog mauzoleja, završenog 1974. po projektu Ivana Meštrovića: otvoren je 09:00-16:00 od 11. aprila do 15. novembra, ulaznica 8 € (za studente 4 €), a zatvoren od 16. novembra do 10. aprila, kada je dan samo Cetinje.

Idite starim putem kroz kanjon, a ne autoputem. Manastir Morača stoji na obali rijeke 25 km prije Kolašina; podigao ga je 1252. Stefan Vukanović, unuk Stefana Nemanje: crkva Uspenja Bogorodice u raškom stilu, manja crkva Svetog Nikole, konak i freska iz 13. vijeka s gavranom koji hrani proroka Iliju; manastir je aktivan i ne objavljuje radno vrijeme ni ulaznicu. Kanjon Morače kojim ide put dug je 30 km i dubok do 1.000 m. Zatim nazad do Međuriječja i označenog skretanja za stazu kroz kanjon Mrtvice: 6,6 km u jednom smjeru od parkinga na polazištu do mjesta zvanog Plaža, oko 2 sata u svakom smjeru, ocijenjena kao laka, pored kamenog mosta iz 1858. kod Zelenog vira i Kapije želja; Turistička organizacija Kolašin je navodi za period od proljeća do jeseni. Sama Mrtvica teče kroz kanjon dug oko 10 km i dubok 1.250 m, a ribolov na pastrmku je od maja do oktobra.

Biogradska gora je najmanji nacionalni park, 5.650 ha na Bjelasici, proglašen 1952. oko prašume od 1.600 ha i Biogradskog jezera, najvećeg glacijalnog jezera masiva: 0,23 km² na 1.094 m, duboko 12,1 m. Skretanje je 22 km od Kolašina prema Mojkovcu, kod malog mosta; platite na rampi (4 € po osobi po danu, za mlađe od 15 godina besplatno) i vozite 4 km asfalta do parkinga uz jezero (1 € na sat). Staza oko jezera duga je 3,5 km, oko sat vremena (park navodi 3,3 km i 40 minuta); čamci na vesla su 10 € na sat, a kajaci 3 € za jednosjed ili 5 € za dvosjed. Kolašin, planinski grad na 954 m na Tari, stanica je na povratku. Vozom: voz u 06:21 iz Podgorice stiže u Kolašin u 07:48, zatim taksijem do parka (cijena nije objavljena); voz u 21:19 nazad stiže u Podgoricu u 22:49, a onaj u 10:00 je za kratko prijepodne samo u gradu. Autoput s putarinom skraćuje dio Kolašin-Podgorica autom; put kroz kanjon je besplatan.

Ovo je skoro šest sati vožnje po vremenima bez gužvi; Durmitor u jednom danu je moguć, ali dug. Na sjever preko Kolašina i Mojkovca do Tare i mosta na Đurđevića Tari, dugog 365 m i izgrađenog 1937-1940, kojim put prelazi kanjon dubok do 1.333 m; park prodaje ulaznice za Durmitor na punktu kod mosta (5 € po osobi po danu, za mlađe od 15 godina besplatno). Zatim 3 km iza Žabljaka do Crnog jezera, najvećeg od 18 glacijalnih jezera u parku, 0,52 km² na 1.418 m i dubokog 49,1 m, sa stazom od 3,5 km oko njega (oko sat vremena) i čamcima na vesla po 10 € na sat; parking je 1 € na sat na punktu. Park je najbolje posjetiti od jula do septembra. Uz jednu do tri noći na Žabljaku isti kraj postaje Žabljak za 3 dana, s dodatkom Durmitorskog prstena i Ledene pećine. Putevi se mogu zatvoriti; prije polaska pogledajte stranicu stanje na putevima.