Nacionalni park Skadarsko jezero

Šta park obuhvata

Dvije trećine jezera su u Crnoj Gori, a trećina u Albaniji; park obuhvata crnogorsku vodu i obalu, koju zakon iz 2014. smješta u opštine Podgorica, Cetinje i Bar, a plan upravljanja iz 2026, nakon podjele teritorije Podgorice, u Bar, Tuzi, Zetu i Cetinje. Park je IUCN kategorije II i njime s Vranjine upravlja Javno preduzeće Nacionalni parkovi Crne Gore. U njemu su dva ornitološka rezervata, Pančeva oka i Manastirska tapija, koja se čuvaju s rendžerske stanice u Podhumu; Ramsarsko područje pokriva 20.000 ha parka, područje značajno za ptice svih 40.000 ha, a kandidat za mrežu Emerald (od 2005) 37.800 ha. Jezero nije UNESCO lokalitet. Sama voda, koja naraste s oko 370 km² ljeti na 540 km² zimi, duga je 44 km i doseže 44 m na najdubljoj premjerenoj tački i oko 60 m u izvoru Raduš; ribe, izvori i zalivi opisani su na stranici Skadarsko jezero.

Ulaznice i centri za posjetioce

Dnevna ulaznica pokriva oba centra za posjetioce: glavni, sa suvenirnicom, u zgradi uprave parka na Vranjini, i drugi, s izložbom, na gornjem spratu zgrade turističke organizacije u Virpazaru, gdje se dobijaju i karte staza. Ulaznice se prodaju na oba mjesta i online na ulaznice.nparkovi.me; online ulaznica važi 30 dana. Vožnje brodom prodaju operateri, ne idu uz ulaznicu.

Ulaz je za sve besplatan 22. aprila, 21, 22. i 24. maja, druge nedjelje u junu, 13. jula i 31. jula.

Ptice i posmatranje ptica

U parku je zabilježena 281 vrsta ptica, više od 100 ih se gnijezdi. Kudravi pelikan se ovdje gnijezdi u najmanje 50 parova, što je njegovo glavno gnjezdilište u Crnoj Gori; kolonija malog vranca od više od 2.920 parova najveća je u zemlji; bjelobrada čigra se gnijezdi u oko 1.000 parova; a na jezeru zimuje više od 20.000 ptica vodarica. Posmatranje ptica s rendžerima parka zakazuje se dan ranije, na pet stanica, Manastirska tapija, Grmožur, Omerova gorica, Crni žar i Pančevo oko, i s osmatračnice na Stanaju; vođena posjeta rezervatu Pančeva oka s prevozom traje 4 sata i košta 160 € za do četiri osobe ili 240 € za pet do dvanaest. Od aprila do juna je najviše vrsta, zimi najveća jata. U parku žive i oko 48 vrsta riba, šest endemskih za sliv, 49 vrsta sisara s vidrom kao jedinom poluvodenom, i velika polja kasoronje duž sjeverne obale, zakonom zaštićene biljke.

Brodovi, kajaci i plaže

Licencirani operateri voze krstarenja s Vranjine, iz Virpazara, Rijeke Crnojevića i Plavnice, s pauzom za kupanje kao dijelom ture; hub ture brodom ih nabraja. Park iznajmljuje sopstvene kajake u centru za posjetioce na Vranjini, 3 € na sat za jednosjed, 5 € za dvosjed i 20 € dnevno, a na istom mjestu i električne bicikle; rute su na stranici Kajaking na Skadarskom jezeru. Privatni kajak na jezeru plaća parku 20 € godišnje, a privatno rekreativno plovilo 100 do 200 € godišnje prema veličini; plovila jača od 10 KS traže saglasnost parka, sidrenje je dozvoljeno samo na određenim mjestima, a podvodne aktivnosti traže odobrenje. Tri plaže su uređene: Pješačac, Pelinovo i Murići, na krajinskoj obali ispod Rumije. Kod zaliva Karuč leži olupina parobroda Skenderbeg, izgrađenog u Trstu 1916. i potonulog 1942, koja je ronilačka lokacija.

SponzorisanoKajaking na Skadarskom jezerupreko ViatorPogledajte ture →

Sela, manastiri i vidikovci

• Vranjina, s podgoričke strane: uprava parka, glavni centar za posjetioce, iznajmljivanje kajaka i bicikala i manastir na obali.
• Virpazar, u opštini Bar: drugi centar za posjetioce, spomen-obilježje 13. jul, festival grožđa u septembru i dani vina i ukljeve u decembru.
• Rijeka Crnojevića: mjesto na vrhu rijeke duge 12 km čija potopljena dolina čini jedan krak jezera, s mostom knjaza Danila iz 1853; Pavlova strana iznad njega, u opštini Cetinje, najpoznatiji je vidikovac parka, a Zekova glava (164 m) centralni vidikovac jezera. Oba su na stranici vidikovci Skadarskog jezera.
• Plavnica, četvrto pristanište.
• Krajinska obala od Murića: staza kroz maslinjake i plaže.
• Manastiri zaštićeni kao kulturno dobro: Moračnik, Beška, Starčevo i Kom na ostrvima, Vranjina, Orahovo, Prečista Krajinska i Gornji i Donji Brčeli na obali; zaštićena je i tvrđava na ostrvu Grmožur.

Pješačke staze

Devet markiranih pješačkih staza upisano je u nacionalni registar, a karte su u centrima za posjetioce. Dužine su parkove:

• Stari karavanski put od Komarna do Rijeke Crnojevića: 10,1 km u jednom smjeru, oko 6 sati, srednje teška.
• Od Rijeke Crnojevića do Karuča: 9,5 km u jednom smjeru.
• Od Zabesa do Godinja: 4,5 km, oko 2 sata, srednje teška.
• Ceklinskim putevima (od Rvaša do Male Bobije), Dolina rijeke Orahovštice, Koritom rječice Sutorman, Obalom Krajine kroz maslinjake i eko-staza Obod.
• Centralni vidikovac Skadarskog jezera i Zekova glava: dvije kratke staze do vidikovaca.

Mrežu dopunjavaju pet biciklističkih ruta i dvije brdsko-biciklističke (od Dodoša do Žabljaka Crnojevića; od Virpazara do Orahovštice). Hub planinarenje pokriva širi kraj.

Pravila

• Za ribolov treba dozvola uprave parka na Vranjini ili dežurnog rendžera: 5 € dnevno, 20 € za sedam dana, 100 € godišnje (50 € za penzionere i studente). Obično se love šaran, ukljeva i jegulja. Lovostaji dolaze iz državne naredbe o ribolovu na snazi od 11. juna 2026: ukljeva od 15. marta do 31. oktobra, šaran i ostale ciprinide od 15. marta do 15. maja, jegulja od 1. juna do 1. decembra, uz najmanje mjere od 12 cm za ukljevu, 40 cm za šarana i 30 cm za jegulju; noćni ribolov je zabranjen osim na šarana. Dva ornitološka rezervata i niz imenovanih mjesta potpuno su zatvoreni za ribolov (Pančeva oka u krugu od 850 m, Manastirska tapija i Crni žar u krugu od 500 m, Grmožur i druga u krugu od 150 m), kao i Rijeka Crnojevića ispod pećine Obod, rijeka Plavnica i virpazarski kanal do 15. maja 2027, te Raduš, Karuč i druga popisana mjesta do 15. maja 2029. Puni spisak je na stranici Skadarsko jezero i na hubu ribolov.
• Plovila jača od 10 KS traže saglasnost parka; sidrenje samo na određenim mjestima; podvodne aktivnosti samo uz odobrenje.
• Kampovanje samo na određenim mjestima: mjesto za šator 3 € dnevno, uređeno kamp-mjesto 20 €, vatra 5 €.
• Za dron trebaju dozvola Agencije za zaštitu životne sredine, dozvola Agencije za civilno vazduhoplovstvo iznad 249 g i saglasnost parka.
• Kasoronja je zaštićena: ne bere se.

Kako doći

Automobilom, bez gužve: od Podgorice do Vranjine 24,5 km (oko 30 minuta), do Virpazara 30,7 km (oko 35 minuta); od Bara do Virpazara 26,2 km (oko 30 minuta); od Budve do Virpazara 41,6 km (oko 55 minuta); od Ulcinja do Virpazara 50,1 km (oko 65 minuta). Do Rijeke Crnojevića najkraće je s Cetinja, 16,4 km (oko 25 minuta); iz Podgorice je 27,6 km (oko 35 minuta), a iz Budve 43,2 km (oko 55 minuta); od Cetinja do Virpazara je 37,9 km (oko 55 minuta). Parking po cijenama parka je 1 € na sat za automobil. Pruga Bar-Beograd ima stanice u Baru i Sutomoru; do pristaništa se stiže putem.

Kada doći

Od aprila do juna je najviše vrsta ptica, zimi najveća jata, a jesen i zima su sezona posmatranja ptica; jezero je najveće zimi, a najmanje ljeti. Virpazarski festivali padaju u septembar (grožđe) i decembar (vino i ukljeva).

U blizini

Opština Cetinje drži vidikovac Pavlova strana, sela gornjeg jezera i Nacionalni park Lovćen. Opština Bar se proteže od jezera preko Rumije do Jadrana, sa Starim Barom kao starim gradom. Bojana odvodi vodu jezera u Jadran. Ostali parkovi su na hubu nacionalni parkovi.

Pitanja

Koliko košta ulaznica?

5 € po osobi dnevno, besplatno za mlađe od 15 godina, pola cijene za grupe od 20 i više osoba. Godišnja ulaznica za svih pet parkova je 13,50 €. Vožnje brodom prodaju operateri.

Odakle polaze brodovi?

S Vranjine, iz Virpazara, Rijeke Crnojevića i Plavnice, svuda s licenciranim operaterima. Kajaci parka su na Vranjini.

Gdje su centri za posjetioce?

Na Vranjini, u zgradi uprave parka, i u Virpazaru, na gornjem spratu zgrade turističke organizacije. Oba su uključena u ulaznicu i imaju karte staza.

Treba li mi dozvola za ribolov?

Da: 5 € dnevno, 20 € sedmično ili 100 € godišnje (50 € za penzionere i studente), na Vranjini ili kod dežurnog rendžera, van lovostaja i dalje od ornitoloških rezervata.

Je li park UNESCO lokalitet?

Ne. Njegovi međunarodni statusi su Ramsarsko područje (1995), područje od međunarodnog značaja za ptice (1989) i kandidat za mrežu Emerald (2005).