Gospa od Škrpjela

Kako doći

Na ostrvo se stiže samo čamcem. Barke prevoze s peraške rive, a ovdje pristaju i ture po zalivu iz Kotora i Perasta. Sam Perast leži na obalnom putu između Kotora i Risna: automobilom je 13,8 km i oko 22 minuta od Kotora, 20,7 km i oko 35 minuta od Tivta, 29,1 km i oko 47 minuta od Herceg Novog, 37,6 km i oko 53 minuta od Budve i 87,9 km i oko 1 sat i 54 minuta od Podgorice. To su vremena vožnje bez saobraćaja, bez ljetnjih kolona duž zaliva i bez čekanja na trajekt Kamenari-Lepetane.

Ulaznice i radno vrijeme

Ulaz u crkvu i muzej se plaća, a čamac iz Perasta plaća se posebno; ni jedno ni drugo nije određeno zvaničnim cjenovnikom, pa cijenu saznajte od barkariola na rivi i na vratima muzeja. Ni radno vrijeme nije istaknuto; čamci voze dok ima putnika, a muzej je dio katoličkog svetišta u upotrebi, a ne galerija sa stalnim radnim vremenom.

Šta vidjeti

• Crkva, s glavnim oltarom podignutim iznad hridi iz predanja o 1452. godini. Slika Bogorodice koju su, kako se priča, našla braća Mortešić razlog je što ostrvo postoji.
• Slike Tripa Kokolje, peraškog baroknog slikara, čiji ciklus pokriva zidove i svod; obično se broji 68 platana.
• Srebrne zavjetne pločice oko oltara, darovi peraških pomorskih porodica.
• Muzej u zgradi uz crkvu, arheološko-etnografska zbirka: nalazi iz zaliva, slike peraških brodova, brodska oprema i navigacioni instrumenti.
• Vez Hijacinte Kunić, čuva se u muzeju: izvezena slika crkvenog oltara koju je Peraštanka dijelom vezla sopstvenom kosom.

Autentičnost, rijetkost i očuvanost ostrva među razlozima su što je zaliv upisan kao Prirodno i kulturno-istorijsko područje Kotora, na UNESCO-voj listi svjetske baštine od 1979.

Fašinada

Svakog 22. jula muškarci iz starih peraških porodica, peraški župnik i članovi Bokeljske mornarice veslaju u okićenim barkama od obale pod gradom (Pošta, piše se i Pošova) do ostrva i bacaju kamenje u more oko njega, ponavljajući čin kojim je ostrvo i nastalo. Povorka se na taj dan održava od 1452, a od 2013. je na listi nacionalnog nematerijalnog kulturnog nasljeđa Crne Gore. Ako želite da je gledate, peraška riva je pravo mjesto: barke odatle kreću i tamo se vraćaju.

Istorija

Ostrvo je počelo kao hrid jedva iznad vode. Poslije nalaza iz 1452. Peraštani su počeli da gomilaju kamenje oko nje, a tokom narednih vjekova potapali su stare brodove natovarene kamenom da bi proširili osnovu. Prva crkva na ostrvu stajala je već sredinom 15. vijeka. Crkva koja danas tu stoji većim dijelom nastala je poslije 1666, a prezbiterij pod kupolom građen je 1720-1725. po nacrtima graditelja Ilije Katičića; Kokoljine slike pripadaju istom baroknom razdoblju. Srebrne pločice, slike brodova i vez u muzeju potiču od peraških pomorskih porodica.

Koliko traje obilazak?

Ostrvo je malo: crkva, muzej uz nju i krug oko obale. Većina posjetilaca ga spaja s vožnjom čamcem i zadržavanjem u Perastu, čija riva i crkva Svetog Nikole gledaju na dva ostrva.

Sveti Đorđe, ostrvo u susjedstvu

Nekoliko stotina metara dalje leži Sveti Đorđe, prirodno ostrvo s crkvom istog imena iz 12. vijeka i starim grobljem na kojem su sahranjivani Peraštani. Godine 1813, kad su Peraštani zauzeli tvrđavu Sveti Krst iznad grada, francuska posada se povukla na Sveti Đorđe i tamo postavila topove.

U blizini

• Ostrvo Sveti Đorđe, prirodno ostrvo pored.
• Kotorski bedemi i crkva Svetog Luke u Kotoru.
• Pomorski muzej, Kotor, za pomorsku istoriju zaliva.
• Tura brodom po Bokokotorskom zalivu, koja pristaje na ostrvu.