Bedem (Onogošt)

Tvrđava Onogošt na brijegu u Nikšiću: osmansko uporište s kraja 17. vijeka, crnogorska od 1877, pozornica Bedem festa

Tvrđava · Stara Varoš

Bedem je tvrđava Onogošta, starog imena Nikšića, na kamenitom brijegu u jugoistočnom dijelu Nikšićkog polja, 20 do 25 m iznad ravnice. Grad je izrastao pod njegovim zidinama: naselje iz kojeg je nastao današnji Nikšić počelo je kao kuće ispod tvrđave. Ono što danas stoji uglavnom je osmansko djelo s kraja 17. vijeka, kada je Onogošt bio glavno osmansko uporište u Hercegovini; crnogorska vojska zauzela ga je 1877. Tvrđava je nekoliko minuta pješice od centra grada, a svakog avgusta je pozornica Bedem festa.

Posjeta

Tvrđava se nalazi u Staroj Varoši, oko 400 m od centra Nikšića, pet minuta pješice. Tlo unutar zidina je neravno, sa stepenicama i rasutim kamenom, pa obucite dobru obuću. Najbolje vrijeme je kraj avgusta, kada Bedem fest ispuni zidine koncertima; festival, koji organizuje Pro Futuro Nikšić, održao je petnaesto izdanje 22-24. avgusta 2024. Unutra se izvode i predstave i postavljaju izložbe. Vrijeme vožnje bez saobraćaja: Podgorica 51,4 km, oko 1 sat i 5 minuta; Danilovgrad 31,6 km, oko 36 minuta; Plužine 58,2 km, oko 1 sat i 20 minuta.

Zidine i kule

Tvrđava ima dva dijela. Gornja tvrđava prati greben: duga je 214 m i na najširem mjestu široka oko 30 m, sa zapadnim zidom debljine 1,6 m i istočnim 1,1 m. Na južnom kraju stajala je trospratna petougaona kula, na sjevernom niža osmougaona, a u sredini Kastel, najstarija građevina, s dvije topovske platforme, prostorijama za dizdara (komandanta) i stražu i zasvedenom barutanom. Donji grad ispod brijega bio je četvorougao sa zidovima visokim 4 m i debelim 1,45 do 1,5 m, s kulama na uglovima i sredinama strana i Velikom kapijom u istočnom zidu dugom 104 m; južni zid bio je dug 66 m, a sjeverni 86 m. Donji grad imao je pet kula, gornji šest.

Istorija

Mjesto je nosilo više imena: Anderba, Sanderva, Anagastum i Onogošt. Ime Onogošt prvi put se pojavljuje u Ljetopisu popa Dukljanina u drugoj polovini 12. vijeka i potiče od gotskog vojskovođe Anagasta. Rimsko porijeklo je moguće: Artur Evans, koji je ovdje bio 1877, zaključio je iz četvorougaone osnove s kulama da su zidine rimsko djelo 3. ili 4. vijeka, ali to ostaje pretpostavka.

Osmanlije su zauzele grad 1465. Tvrđavu u današnjem obliku počele su graditi krajem 17. vijeka i Onogošt je postao njihovo glavno uporište u Hercegovini. Crnogorska vojska osvojila ga je 1877, u ratu koji je Nikšić pripojio Crnoj Gori. Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore pregledao je 2018. lokalitet, utvrdio da su zidine i kula Nebojša u lošem stanju i pripremio projekat sanacije i restauracije kule.

U blizini

Spomenik na Trebjesi i spomenik iz 1987. na Trebjesi, na brdu iznad grada.
Manastir Ostrog, na putu ka Danilovgradu.
Memorijalni park Grahovo, zapadno od Nikšića.
Rijeka Zeta, koja izvire kod Nikšića.
Ostale tvrđave u Crnoj Gori.

Istorija

3-4. vijek
Moguće rimsko porijeklo
Artur Evans (1877) zaključio je iz četvorougaone osnove s kulama da su zidine rimske; porijeklo ostaje pretpostavka.
12. vijek
Ime zabilježeno
Onogošt se prvi put pominje u Ljetopisu popa Dukljanina; ime potiče od gotskog vojskovođe Anagasta.
1465
Osmansko osvajanje
Osmanlije zauzimaju grad.
Kraj 17. vijeka
Gradnja tvrđave
Osmanlije grade tvrđavu u današnjem obliku; Onogošt postaje njihovo glavno uporište u Hercegovini.
1877
Crnogorska vojska
Crnogorska vojska zauzima tvrđavu i Nikšić ulazi u sastav Crne Gore.
2018
Konzervatorski pregled
Državni centar za konzervaciju utvrđuje da su zidine i kula Nebojša u lošem stanju i priprema projekat sanacije kule.