Crkva Sv. Luke

Posjeta

Sveti Luka je živa parohijska crkva Srpske pravoslavne crkvene opštine Kotor, s redovnim bogosluženjima. Kao u svakoj živoj crkvi, obucite se pristojno, tokom službe budite tihi i stanite pozadi, a prije fotografisanja pitajte. Crkva je na Trgu Svetog Luke, nekoliko minuta pješice od Morskih vrata kroz pješački Stari grad.

Šta vidjeti

• Ktitorska ploča iz 1195. na zapadnoj fasadi, zbog koje se godina gradnje zna tačno.
• Sačuvana freska na južnom zidu: Sveti Silvestar s dvije mučenice, vjerovatno Svetom Varvarom i Svetom Katarinom, jedina preostala grupa srednjovjekovnog živopisa.
• Ikonostas, s ikonama 16-18. vijeka, većinom iz škole Dimitrijević-Rafailović; ikonostas kapele italo-kritsko je djelo 18. vijeka.
• Kapela Svetog Spiridona sa sjeverne strane, sakristija iz 14. vijeka pretvorena u kapelu u 18. vijeku.
• Sedamnaest numerisanih grobnica u podu. Tokom opsade u 17. vijeku ovdje su sahranjeni mnogi građani.
• Mošti Svetog Luke, Svetih pet mučenika i Svete Varvare.

Arhitektura

Crkva je jednobrodna, s tri traveja, polukružnom apsidom na istoku i kupolom nad srednjim travejem. Njen stil miješa romaničku i vizantijsku tradiciju. Sakristija je dozidana sa sjevera u 14. vijeku i u 18. postala Kapela Svetog Spiridona; preslica s tri otvora na fasadi iz 17. je ili 18. vijeka. Crkva je kotorske zemljotrese prošla s malo oštećenja, temeljno je obnovljena poslije zemljotresa 1979. i stručno rekonstruisana 1985.

Dva obreda pod jednim krovom

Pod mletačkom vlašću Sveti Luka bio je katolička crkva. Sredinom 17. vijeka prešao je pravoslavnoj zajednici Kotora, ali je zadržao katolički oltar na južnom zidu i vijek i po služio obama obredima. Godine 1810. Napoleonova uprava uklonila je latinske oltare iz pravoslavnih crkava i od tada je crkva isključivo pravoslavna. Kotor to razdoblje pamti kao znak zajedničkog života svojih katoličkih i pravoslavnih građana.

Kako doći

U pješačkom Starom gradu Kotora; najbliži parkinzi su izvan zidina. Vrijeme vožnje bez saobraćaja do Kotora: Tivat 12,2 km, oko 19 minuta; Perast 13,6 km, oko 23 minuta; Budva 24,5 km, oko 34 minuta; Herceg Novi 31 km, oko 51 minut.

U blizini

• Stari grad Kotor, oko crkve.
• Kotorske zidine i tvrđava Svetog Ivana, uspon počinje u Starom gradu.
• Pomorski muzej Crne Gore, u Starom gradu.
• Rimski mozaici u Risnu, dalje uz zaliv.
• Gospa od Škrpjela ispred Perasta.